Akustyka kina - rola projektu - izolacja i adaptacja kina



Dźwięk i akustyka

Są dwa główne zagadnienia, do których przykładamy największą uwagę, jeśli chodzi o akustykę pomieszczenia: (1) transmisja dźwięku w pomieszczeniu i poza nim, oraz (2) jakość reprodukcji dźwięku w pomieszczeniu.

Izolacja akustyczna
Z perspektywy właściciela domu, celem jest wykluczenie sytuacji w której dźwięk wydostaje się z salki kinowej do pozostałych pomieszczeń. Z perspektywy projektanta kin domowych, skupić należy się na uniemożliwieniu transmisji dźwięków z zewnątrz do salki kinowej.

Te cele nie wykluczają się wzajemnie. Prawda jest jednak taka, że nie da się wyeliminować transmisji dźwięku bez ogromnego wysiłku i, najczęściej, dużych nakładów finansowych. Kolejnym punktem, który należy wskazać, jest fakt, że materiały wygłuszające mają mały wpływ na akustykę wnętrza, lecz niekoniecznie będą blokowały dźwięk przed wydostaniem się na zewnątrz. Sama izolacja salki od dźwięków z zewnątrz nie oznacza, że wnętrze będzie miało dobrą akustykę.

projekt akustyki kina domowego
przykład zabudowy tworzącej izolację akustyczną

Pomimo to, znaczące postępy mogą zostać poczynione w izolacji pomieszczenia, jeżeli projektant kina domowego zostanie zaangażowany w budowę domu, na etapie gołych ścian - koniecznie przed instalacją płyt kartonowo-gipsowych czy gładzi. Standardowe środki, jakich używa się do redukcji transmisji dźwięku to wzmocnione szkielety, podwójna warstwa płyt gipsowych lub gładzi, mechaniczna izolacja i materiały wygłuszające. Jednak wyłącznie te techniki nie wystarczą, aby całkowicie wyeliminować problem, i jeżeli nie przyłoży się uwagi do detali, cała praca może pójść na marne. Detale takie jak uszczelnienia gniazdek elektrycznych i skupienie uwagi na zagadnieniach typu system klimatyzacji.

Dlaczego przykładamy wagę do dźwięku z zewnątrz salki kinowej? Jest to powiązane z "poziomem szumów". Wyobraźmy sobie nasz basen. Jeżeli jest pusty, możesz zawsze być w najniższym punkcie basenu i wciąż mieć dużo powietrza do oddychania. W miarę napełniania basenu, musisz znajdować się coraz wyższym punkcie aby zdobyć tlen. W przypadku prywatnej salki kinowej, gdy dźwięk zaczyna "wypełniać" pomieszczenie, musisz coraz bardziej zwiększać głośność, aby słyszeć dialog. Idąc dalej, dźwięki o niskich częstotliwościach pochodzące z poza sali mogą przytłumić lub całkiem zagłuszyć niskie tony z filmu i uczynić dialog trudnym do zrozumienia.

Zrozumiałość
Przypomnij sobie, czy kiedykolwiek znalazłeś się w takiej sytuacji. Gdy bohater w filmie zaczyna szeptać bądź mówić bardzo cicho, a Ty zwiększasz głośność, aby usłyszeć, co mówi. Później, w kolejnej scenie, gdy pociąg się rozbija, szaleje tornado lub biegnie T-Rex, w pośpiechu ściszasz dźwięk bo hałas jest nie do zniesienia. Znajoma sytuacja? To efekt złej izolacji dźwiękowej, złej akustyki lub obydwu tych czynników. W poprawnie zaprojektowanym i skalibrowanym kinie nigdy nie powinno być potrzeby, aby "dotykać pokrętła".

projekt akustyki kina domowego
Przykład prawidłowego zabezpieczenia pomieszczenia kinowego przed nieporządanymi dźwiękami z zewnątrz. Widzowie słyszą jedynie dźwięki dochodzące z głośników i z pomieszczenia kinowego.


Przykład kiedy pomieszczenie kinowe odgrodzone jest od reszty domu, bądź sąsiedztwa za pomocą cienkich ścianą bądź materiałów o słabej izolacyjności akustycznej - dźwięk z zewnątrz przedostaje się do salki kinowej i obniża komfort.

Najdelikatniejszy dźwięk nagrany na ścieżce dźwiękowej filmu lub albumu muzycznego to 22 dB. Przeciętna poziom hałasu w cichym domu mieszkalnym kształtuje się w okolicach 33-35 dB. Aby słyszeć pełną dynamikę ścieżki dźwiękowej, musisz przezwyciężyć poziom szumu, więc zwiększasz głośność. Niespodzianka - decybele nie są liniowe! Przejście z 22 dB do 25 dB to podwojenie głośności. Potrzebne jest również podwójne zwiększenie mocy. Z 25 dB do 28 dB - kolejne podwojenie, i następne z 28 dB do 31 dB. W standardowej typowej sytuacji potrzebujesz 8-krotnego zwiększenia mocy i poziomu głośności, aby pokonać szum otoczenia w typowym pomieszczeniu mieszkalnym. Dla najniższych poziomów ścieżki dźwiękowej nie jest to problem; jednak w tej sytuacji normalny głos staje się również 8 razy głośniejszy, tak samo jak głośne efekty dźwiękowe i wybuchy. Właściwie, z olbrzymim prawdopodobieństwem efekty te nie będą aż o 8 razy głośniejsze - ponieważ Twoje głośniki lub wzmacniacze nie będą w stanie znieść takiego obciążenia.

Chcemy uczynić Twoje pokoje bardzo cichymi. Pragniemy, aby były ciche, po to, żebyś mógł cieszyć się filmem bez ciągłego sięgania po pilota i poczucia, że dźwięk jest zbyt głośny, aby seans był komfortowy.

Akustyka pomieszczenia
Tu zaczyna się prawdziwe wyzwanie. Możesz umieścić niesamowicie drogie, high-endowe głośniki w dowolnym pomieszczeniu, a i tak będą brzmieć okropnie. Możesz także zainstalować kolumny ze średniego przedziału cenowego w prawidłowo przygotowanym pokoju kinowym - będą brzmieć olśniewająco. Najważniejszym komponentem w łańcuchu reprodukcji dźwięku jest sam pokój! Nie głośniki, nie wzmacniacz, procesor dźwięku czy egzotyczne przewody głośnikowe za 30 000 zł - to nie robi różnicy. Pomieszczenie już tak. Co smutne, często obserwujemy ludzi wstawiających głośniki za dziesiątki, czy też setki tysięcy złotych do pokoju, na którego akustykę nie wydali nawet złotówki. Zapewne nie raz słyszeliście od sprzedawcy sugestię że "jeżeli zmieni Pan swoje głośniki na te cudowne kolumny, Pański pokój będzie brzmiał lepiej!"? Nonsens! Większość dźwięków, które słyszysz w Twojej salce, nie pochodzi bezpośrednio z głośników, tylko z pokoju. Zły pokój = zły dźwięk, i nowe głośniki czy akcesoria nie poprawią tego stanu rzeczy.

panele akustyczne w kinie
Przykład pomieszczenia bez projektu akustyki, gdzie fale dźwiękowe odbijają się od ścian i powracają do widzów nakładając się z innymi dźwiękami (obrazek u góry), oraz przykład pomieszczenia z adaptacją akustyczną, gdzie dźwięk jest pod kontrolą. Fale dźwiękowe dochodząc do ścian są odpowiednio pochłaniane umożliwiając słuchaczom odbiór jedynie niezbędnych dźwięków dochodzących z głośników. Widzowie nie słyszą niepotrzebnych dźwięków odbijających się od ścian.

Wymagania akustyczne kina domowego różnią się znacząco od wymagań dwugłośnikowego systemu stereo. W rzeczy samej, wymagania akustyczne dla każdego systemu wielokanałowego (muzyka lub film) różnią się w dużym stopniu od systemu dwukanałowego. Czas pogłosu (nazywany RT60) musi być znacząco mniejszy.

Głównym celem w kinie domowym jest reprodukcja dźwięku w sposób, w jaki reżyser chciał, aby ścieżka dźwiękowa była słyszana. Podczas tworzenia filmu, gdy zakończono miks dźwięku, ścieżka dźwiękowa została złożona pod kątem akustyki typowej dla dużego pomieszczenia kinowego lub kina - czyli miejsca o wiele większego niż typowa prywatna salka kinowa w domu. Im mniejszy pokój, tym większy jest jego wpływ na jakość dźwięku.

Wpływ pomieszczenia na dźwięk może być kontrolowany. Aby to zrobić, należy zwrócić uwagę na pochłanianie dźwięku, czas pogłosu, rozpraszanie, pokrycie dźwiękiem, rozmieszczenie głośników i foteli. I tak - będziesz potrzebować kalibracji. W momencie, gdy usłyszysz "kalibracja nie jest potrzebna", powinieneś poszukać innego projektanta. W żadnym wypadku nie da się skalibrować "na ucho".

zabudowa ustroje akustyczne
Ściana boczna na której oprócz głośników efektowych i subwooferów znajdują się ustroje akustyczne - pochłaniające, rozpraszające i odbijające.

Istnieje sześć celów, które muszą zostać osiągnięte w dziedzinie akustyki salki kinowej:

  1. zrozumiałość dialogów,
  2. precyzyjna lokalizacja sceny przedniej,
  3. rozproszone pole dźwięku dla kanałów efektowych,
  4. gładka i szeroka charakterystyka częstotliwościowa,
  5. szeroki zakres dynamiki, 
  6. brak złych miejsc dla widzów.

Czystość, zrozumiałość dialogu niezbędna jest do komfortowego odbioru ścieżki filmowej. Widz musi być w stanie nie tylko zrozumieć dialogi, ale również usłyszeć ciche dźwięki w tle, aby wczuć się w oglądany materiał video. Na zrozumiałość dialogu ma wpływ szereg elementów, począwszy od konfiguracji sprzętowej, czasu pogłosu, szumy i hałas w pomieszczeniu, aż po rozmieszczenie widzów.

Precyzyjna lokalizacja sceny przedniej polega na dobraniu zestawu oraz jego umiejscowienia względem ekranu, aby zapewniał idealne pokrycie dźwięku z obrazem. Patrząc na ekran powinniśmy słyszeć dźwięki i odgłosy precyzyjnie dopasowane do oglądanego obrazu. Widzowie muszą być w stanie wyraźnie rozróżnić, skąd dochodzi dźwięk. Wzorcowe rozwiązanie polega na montażu głośników przednich za ekranem. Tylko takie rozwiązanie jest gwarancją idealnej synergii obrazu i dźwięku.

Kanały efektowe mają zadbać o wrażenia i efekty które podczas seansu powinny dochodzić do nas z boków oraz z tyłu. Dźwięki te powinny tworzyć efekty, trudne do zlokalizowania.

Gładkość charakterystyki częstotliwościowej może być zauważalna na wiele sposobów.  Nierównomierna charakterystyka częstotliwościowa polega na podbiciu charakterystyki w jednych obszarach przy jednoczesnym tłumieniu charakterystyki dla innych częstotliwości. W efekcie jedne dźwięki są uwypuklone, zaś inne tłumione. Może to się przekładać na brak realizmu, dialogi mogą brzmieć nienaturalnie. Głosy męskie pozbawione niskich tonów, zaś głosy kobiece wyraźnie nienaturalne.  Czynniki mające wpływ na gładkość charakterystyki to m.in. komponenty zastosowane w systemie nagłośnienia, właściwa lokalizacja głośników i widzów, prawidłowe zastosowanie systemów korekcji. Należy także uwzględnić, aby system był w stanie wiernie i bez zniekształceń i kompresji pracować przy wysokich poziomach ciśnienia akustycznego.

Dynamika systemu nagłośnienia jest różnicą pomiędzy najcichszym a najgłośniejszym dźwiękiem możliwym do odtworzenia przez system. Na równo uwagę zasługuje zarówno możliwość bardzo cichego grania przez system kinowy, jak i bardzo głośnego. System musi być w stanie umożliwić wyraźne usłyszenie bardzo cichego szeptu jak i bardzo głośnych wrzasków i krzyków. Wszystkie te dźwięki w komfortowy i nie męczący sposób.

Brak złych miejsc oznacza, że dźwięk we wszystkich miejscach siedzących musi być równie wysokiej jakości. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której tylko cześć widzów cieszy się super dźwiękiem, podczas gdy druga część skazana jest na gorszą jakość.

kalibracja audio

Odpowiednie przygotowanie salki pod względem akustyki nie oznacza, że projektant wnętrz i projektant kina domowego nie będą się ze sobą zgadzać. Może to oznaczać kompromis. Nie musisz jednak instalować śmiesznie wyglądających poduszek czy wysokich, zaokrąglonych kolumn służących jako pułapki basowe w narożnikach oraz dziwnych rzeczy wiszących pod sufitem. Oczywiście jeśli odpowiednio wcześniej ktoś o to zadba.




.: programowanie & grafika: e-technologie.pl
Projekt, instalacja oraz kalibracja systemów audio i video - to obszary naszego działania. Projekt i budowa kina, prywatna / domowa sala kinowa, projekt multiroom - nagłośnienie domu, systemu sterowania - to tylko kilka z naszych propozycji. Wykonujemy adaptacje akustyczne wraz z pomiarami i kalibracją systemów nagłoœśnienia. Bazujemy w oparciu o standardy i procedury obowiązujące profesjonalistów CEDIA, HAA oraz THX. Domowa sala kinowa powinna być przemyœślana pod kątem akustyki, obsługi, posiadać wygodne fotele kinowe oraz obraz zapewniający wrażenia lepsze niż w kinie.