Kontrast projektora

Kontrast projektora

Temat właściwie powinien nosić nazwę „jak producenci prześcigają się w pomysłach na wykazanie najwyższego parametru kontrastu dla swoich urządzeń”. Byłoby to bardziej właściwe określenie na sytuację która ma miejsce przy podawaniu parametru w specyfikacji projektorów (ta sytuacja ma miejsce również w przypadku telewizorów). Najczęściej realne wartości dla kontrastu nie mają odzwierciedlenia w dokumentacji producenta, a jeśli już mają to na ustawieniach które zdecydowanie nie są rekomendowane dla kina domowego.

Jak to się wszystko zaczęło
Dawno, dawno temu …jeden z producentów zorientował się, że kontrast jest świetnym elementem marketingowym, za pomocą którego można skierować uwagę na cyferki w ulotkach informacyjnych, przy jednoczesnym odwróceniu uwagi od komponentów, które przy budowie projektora zostały użyte. Takie rozwiązanie jest z pewnością dużo tańsze niż inwestowanie w drogie podzespoły (dobra optyka projektora to koszt ok. 1000 USD, czyli cena budżetowego urządzenia), których ni jak nie można porównać bez posiadania fachowej wiedzy. Producenci doskonale sobie zdawali sprawę, że „lekkie” nagięcie wartości kontrastu w specyfikacji i tak nie zostanie zweryfikowane przez zwykłego użytkownika. Jako, że pozostali producenci nie mieli zamiaru tracić swoich klientów – podążyli drogą „wysokiego kontrastu”.
Doszło do tego, że osoby myślące o zakupie urządzenia kierują się specyfikacją, a nie swoim zmysłem wzroku. Specyfikacje z kolei rosną w identyczny sposób jak wyniki firm w skutek wirtualnej księgowości. Tak powstała machina która sama siebie nakręca…

Jakie są zasady mierzenie kontrastu, czy takowe w ogóle istnieją?
Sprawa byłaby prosta, gdyby istniał standard określający szczegółowo zasady pomiaru. W chwili obecnej panuje w tym obszarze zupełna samowolka, niektórzy producenci dokonują pomiaru na chipsecie (wewnątrz projektora), a niektórzy zaraz przy obiektywie. Oczywiście byłoby znakomicie gdybyśmy mogli oglądać film wkładając głowę do projektora lub oglądać obraz z samego obiektywu - niestety to niemożliwe.
Część producentów wpadła na doskonały pomysł, aby mierzyć kontrast (kontrast On/Off jest mierzony stosunkiem pola maksymalnie jasnego do pola maksymalnie ciemnego, patrz szczegóły) ustawiając odpowiednio jasność na maksymalnych ustawieniach, a następnie na minimalnych.
Jak widać sposobów na „podkręcenie” parametrów jest mnóstwo…

Kolejną istotną sprawą jest fakt, że kontrast On/Off jest bardzo rzadko spotykany w kinie domowym. Najczęściej elementy ciemne mieszają się z jasnymi, występując równocześnie w wyświetlanych scenach. Tym sposobem pomiar na zasadzie On/Off nie miałby aż tak realnego uzasadnienia jak pomiar ANSI chceckboard.
Polega on na mierzeniu elementów ciemnych i jasnych występujących na ten samej planszy (wyświetlanym obrazie). Wielu specjalistów i testerów trzyma się właśnie tej metody pomiaru, jednak wartości ANSI są na tyle niskie, że nie byłyby w stanie przykuć uwagi potencjalnego nabywcy w taki sam sposób jak wartości On/Off.

Projektory LCD
Z historycznego punktu widzenia, technika LCD była bardziej narażona na niedostatki w kontraście w wyniku samej technologii blokowania światła. Światło przez cały czas wydostaje się z lampy i pada na matryce, pozostawał problem co zrobić aby jego ilość drastycznie zmalała. 
Producenci znaleźli sposób na "wyciśnięcie soków" z matryc LCD wynajdując system dynamicznej przesłony.

Polega to na tym, że w ciemnych scenach przesłona się zamyka i niewielka ilość światła wydostaje się z projektora (zatem uzyskujemy jeszcze mniejszą jasność co przekłada się na wyższą wartość „maksymalnej” czerni). W scenach jasnych przesłona otwiera się i spora ilość światła wydostaje się (co podnosi nam z kolei licznik ze wzoru na kontrast On/Off, a w konsekwencji cała wartość dla kontrastu nam się zwiększa).
W przypadku niektórych projektorów (np. Epson TW600) potrzeba aż ok. 10 sekund zanim przesłona nam się zamknie do minimalnego poziomu i uzyskamy tym samym najlepszą czerń. Zatem dla filmu w której sceny są dynamiczne – wartość maksymalna kontrastu nawet nie będzie możliwa do uzyskania. W przypadku urządzeń LCD sensowniejszym i jednocześnie uczciwszym rozwiązaniem byłoby podane zakresu kontrastu jaki może się pojawić podczas seansu.

Projektory DLP
W przypadku projektorów DLP sprawa jest nieco bardziej klarowna, chociaż oczywiście kwestie pomiaru kontrastu są tak samo dyskusyjne. Producenci urządzeń DLP z reguły (są wyjątki jak np. Panasonic z serii DW7000) nie stosują na dzień dzisiejszy dynamicznych przesłon (IRIS), a jedynie manualne (np. Sharp Z12000). Kontrast jest stały dla danego ustawienia (minimalne lub maksymalne) i nie ulega on dynamicznym zmianom jak w przypadku LCD. Jest to przyjemniejsze dla oka i sprawia lepsze wrażenie niż dla systemu dynamicznych przesłon. Niektórzy określają kontrast projektorów DLP jako „stały” natomiast projektorów LCD jako „zmienny”.

Wnioski
Na koniec wypadałoby wspomnieć, że nawet jeśli pomiary były dokonywane przez producenta rzetelnie, to z całą pewnością odbywały się one w laboratorium, gdzie nie pojawiało się jakiekolwiek zbędne światło. Pomieszczenia te z reguły są ciemniami, gdzie ściany i sufit są pokryte czarnymi materiałami doskonale pochłaniającymi światło. 
Tym samym prawie niemożliwe jest uzyskanie podobnych wyników w naszym domowym salonie, czy nawet specjalnie zaprojektowanej salce.

Przeglądając specyfikacje projektora powinniśmy sobie zdawać sprawę, że producent użył wszystkich możliwych sztuczek, aby projektor jak najlepiej wypadł „na papierze”, a ten jak wiadomo jest cierpliwym i wszystko zniesie.

Kontrastu projektorów LCD nie powinniśmy porównywać z DLP, chyba że używają tych samych rozwiązań. Nie zawsze kontrast wyższy w specyfikacji wygląda lepiej od tego z niższym parametrem.

Kontrast jest tylko jednym z WIELU i to wcale nie najważniejszych elementów decydujących o klasie urządzenia.