DVE - część 1 - jasność

Kalibracja za pomocą płyty Digital Video Essentials 
część 1 – jasność

Tym odcinkiem rozpoczynamy serię artykułów poświęconych kalibracji urządzeń wizyjnych za pomocą płyty  - Digital Video Essentials. 
Postaramy się udzielić odpowiedzi na pytanie - w jaki korzystać z tej płyty DVD.

Na początek trochę teorii.

W Europie (system PAL) czerni odpowiada poziom napięcia wynoszący 0mV, natomiast bieli napięcie wynoszące 714mV. W Ameryce (NTSC) czerń wyrażona jest przez napięcie 53mV. Jak widać z powyższego opisu, w obu systemach inaczej zostaje zdefiniowana czerń. Dlatego też musimy sobie zdawać sprawę, że jeśli mamy w domu filmy wydane w USA, powinny być one wyświetlane na innych ustawieniach jasności niż tradycyjne filmy wydane w Europie. Dla każdego z tych systemów (PAL i NTSC) powinniśmy oddzielnie dokonać kalibracji. Japonia pomimo, że należy do świata NTSC, używa czerni na poziomie identycznym jak Europa.

IRE
Różne poziomy napięcia czasami są określane jako poziomy „IRE”. Dlatego wartości IRE odzwierciedlają pewne napięcia. W 1V odnajdziemy 140 jednostki IRE. Każde 1 IRE to inaczej 7,14mV. 0 IRE (czerń dla PAL) będzie oznaczało 0mV, a 7,5 IRE (czerń dla NTSC) to inaczej 53mV (7,5 x 7,14). Odpowiednio kolor biały będzie posiadał wartość 100 IRE i napięcie mu odpowiadające 714mV. W obu systemach (PAL i NTSC) biel jest opisana w identyczny sposób.

Ponieważ DVD jest cyfrowym zapisem, czerń zapisana w tym systemie posiada wartość wynoszącą 16. Biel natomiast ma wartości 235. Zakres 16-235 nazywamy zakresem video ("video levels").
W świecie komputerów czerń posiada wartość 0, a biel 255. Zakres ten nazywany jest „PC levels”.

Jasność
Poziom czerni jest kontrolowany w urządzeniach elektronicznych przez suwak „jasność”. Musi ona być ustawiona w sposób umożliwiający odróżnienie detali w bardzo ciemnych scenach. Jeśli ustawimy jasność za nisko – utracimy możliwość zobaczenia detali w ciemnych scenach. Ustawiając z kolei jasność za wysoko – elementy, które powinny być czarne będą na ekranie szare.
W przypadku, kiedy jasność jest ustawiona za nisko mówimy, że „czerń jest łamana” (crushing blacks).

Kalibrację naszego urządzenia (projektor / telewizor) za każdym razem powinniśmy rozpocząć od prawidłowego ustawienia jasności i kontrastu. Zanim to zrobimy włączmy w pierwszej kolejności nasze urządzenie, aby dobrze się rozgrzało. Po kilkunastu minutach pracy przejdźmy do ustawień obrazu.

Do prawidłowego ustawienia jasności używamy planszy
„DVE PLUGE w / Gray Scale” - title 12, rozdział 2.

Opis planszy:
Na środku umieszczono planszę (prostokąt) ze skalą szarości. Jest ona wykorzystywana do prawidłowego ustawienia kontrastu. Przeznaczona jest jednak głównie dla wyświetlaczy CRT. Na innych urządzeniach takich jak projektory DLP, LCD, wyświetlacze LCD, itd., nie spełni swojego zadania.

Tło planszy jest w kolorze idealnie czarnym (video black). Jest to czerń w rozumieniu referencyjnym, która służy jako wzorzec przy procesie nagrywania filmów i audycji video.
Po bokach (z lewej i prawej strony ekranu) umieszczono po trzy paski, różniące się od siebie natężeniem światła. Najbardziej zewnętrzne mają poziom -4% poniżej poziomu czerni ustalonej dla sygnału wideo. Widać także, że są one ciemniejsze od tła całej planszy. Środkowe pasy mają poziom około 4% ponad poziom czerni, natomiast wewnętrzne 2%. Prostokąty zlokalizowane na środku planszy mają odpowiednio 18,4%, 32,1%, 69% i 100%. Gdzie 100% to idealnie biały kolor (video white).

Wyjaśnienie:
Najczarniejszy, skrajny pasek nosi oznaczenie „czarniejszy niż czerń” (BTB, blacker-than-black) i oznacza poziom czerni poniżej referencyjnego punktu odniesienia 0% lub 0 IRE. Innymi słowy ten obszar jest ciemniejszy niż być powinien. Tło planszy posiada jasność 0 IRE i jest referencyjną czernią.
Za pomocą suwaka „jasność” w swoim telewizorze lub projektorze przesuń potencjometr jasności od poziomu minimalnego do maksymalnego, a następnie zrób to w drugą stronę. Zobaczysz, że w pewnym momencie skrajny, najczarniejszy pasek, pojawia się, a następnie znika ginąc na ciemnym tle. Ponieważ pasek ten (trzeci od środka) wyraża poziom czerni poniżej dopuszczalnej, powinien być schowany. Ustawiamy suwak jasności do takiego poziomu, aż najczarniejszy pasek przestanie być widoczny. Musisz uważnie obserwować pasek BTB i porównywać go do tła planszy. Czasem może się zdarzyć, że przy usuwaniu paska BTB mogą pojawić się obok paska szumy, czarne ruchome piksele wyglądające jak mrowienie. Musisz wtedy lekko obniżyć jasność do punktu, w którym to mrowienie ustanie. W niektórych urządzeniach takie mrowienie występuje na stałe przy 0 IRE, wtedy musisz doprowadzić, aby szum z paska BTB był identyczny z 0 IRE.

Zatem, jeśli twoje urządzenie nie generuje szumów – ustaw jasność w taki sposób, aby ostatni pasek BTB był minimalnie widoczny, jeśli widzisz szumy i mrowienie zlokalizowane w miejscu paska BTB ustaw jasność w taki sposób, aby pasek ten był niewidoczny.

Ustawianie jasności to nic innego jak ustawianie poziomu ciemnych części obrazu. Regulacja jasności podnosi lub obniża poziom całkowitego sygnału wideo na krzywej pracy urządzenia wizyjnego. Regulacja kontrastu natomiast to ustawianie „odległości”  pomiędzy czernią a bielą.

W części kolejnej omówimy prawidłowe ustawienie kontrastu.