Kalibracja HAA Kurs



Szkolenie miało miejsce w Worthing UK, w kompleksie szkoleniowym brytyjskiego producenta głośników B&W. Jest on zlokalizowany przy samej fabryce. Dysponuje dużą salą szkoleniową, kilkoma salami ekspozycyjnymi i odsłuchowymi oraz dużą prywatną salą kinową, ukazującą szczytowe możliwości systemów kinowych B&W. Podczas szkoleń do dyspozycji  mieliśmy wiele modeli głośników B&W oraz elektronikę Rotela i Classe. Producent udostępnił nam swoje produkty nie obawiając się kompromitacji, do której mogło dojść podczas licznych pomiarów i badań. Jak wspomniał prowadzący szkolenie – Gerry Lemay, człowiek legenda i zarazem „guru” w świecie audio, stosunkowo często podczas szkoleń wychodzą wady i ograniczenia sprzętów udostępnianych uczniom przez producentów.

Gerry prowadził kursy w sporej ilości placówek producentów głośników, szkoląc zarówno specjalistów z branży jak i samych pracowników firm produkujących zestawy głośnikowe. Podczas testów i pomiarów wychodzą ograniczenia urządzeń, które nierzadko producenci chcą ukryć przed klientami. Na szczęście w przypadku naszego szkolenia żadne z takich zjawisk nie miało miejsca. Ba, nawet wiele razy zostaliśmy zaskoczeni, jak ze stosunkowo prostych konstrukcji można „wyczarować” tak dobry dźwięk. Świetnym tego przykładem był drugi dzień szkoleń – kiedy na rano weszliśmy do pomieszczenia treningowego i rozpoczęliśmy zadanie od odsłuchów systemu. Dysponowaliśmy kilkoma utworami, które eksponowały wszystkie 6 kryteriów, parametrów oceny dźwięku ( czystość / klarowność / przestrzenność / spójność / dynamiczność / regularność - wspominaliśmy o tym w artykule o akustyce kina). System brzmiał niezwykle słabo, brakowało kompletnie wszystkich elementów o których rozmawialiśmy dnia pierwszego, a które składają się na „dobry dźwięk”. Oczywiście system został specjalnie podłączony w sposób niechlujny przez jednego z inżynierów B&W, głównie po to, aby utrudnić nam zadanie i zarazem uzmysłowić o ilu elementach należy pamiętać podczas kalibracji systemu. Praktycznie przez cały dzień aż do wieczora dokonywaliśmy różnych pomiarów i modyfikacji, przesuwając głośniki i subwoofery w różne miejsca, finalnie kończąc dzień odsłuchami. Okazało się, że system, który wcale nie należał do najdroższych, zagrał jak by nam się w ogóle nie śniło. Wydobył dźwięki, które były głęboko ukryte podczas pierwszych odsłuchów. 

Podczas całego szkolenia poznaliśmy szereg procedur i zasad bez których wydaje się niemożliwa prawidłowa kalibracja systemu kinowego. Zasady, których nie udało mi się wcześniej znaleźć ani w literaturze ani w Internecie, czy też na forach. Niestety, w przypadku wiedzy wysoko specjalistycznej, zwykle nie jest ona ogólnie i łatwo dostępna. Kalibracja i optymalizacja pomieszczeń odsłuchowych jest na tyle wąską dziedziną akustyki, że nie doczekała się zbyt wielu publikacji. Stąd też profesjonalne szkolenia HAA należą do bardzo drogich i "elitarnych". Wydatki poniesione na szkolenia i zakup profesjonalnych narzędzi niezbędnych do pomiarów i kalibracji idą w dziesiątki tysięcy złotych...



Home Acoustics Alliance jest praktycznie jedyną organizacją tego typu na świecie zrzeszającą profesjonalistów z branży Audio-Video posiadających zweryfikowaną w praktyce wiedzę z dziedziny akustyki domowych pomieszczeń odsłuchowych i salek kinowych.  Organizacja skupia się zarówno na systemach stereo jak i wielokanałowych. Z racji na stopień skomplikowania systemów wielokanałowych, duży nacisk podczas szkoleń (poza samą edukacją) jest kładziony właśnie na poprawną konfigurację i kalibrację tychże systemów.

Celem organizacji HAA jest stworzenie sieci ekspertów, posiadających wiedzę i doświadczenie praktyczne, których zadaniem jest zarówno tworzenie doskonale brzmiących domowych systemów audio jak i edukacja klientów. To świadomość wśród klientów wymusza na producentach wprowadzanie konkretnych rozwiązań, których celem jest poprawa jakości. HAA promuje profesjonalne i naukowe podejście do uzyskiwania wysokiej jakości brzmienia systemów domowych.

Jedną z największych zalet wynikających z przynależenia do organizacji HAA jest możliwość poznania wielu praktycznych zasad,  ułatwień, skrótów, trików  - które pozwalają w znaczny sposób uprościć procesy projektowania, czy też kalibracji systemów audio. Posiadając wysoko wyspecjalizowaną wiedzę, kalibrator HAA jest w stanie w krótszym czasie osiągnąć lepszy rezultat. Nie wspominając o uniknięciu po drodze dziesiątek pułapek czyhających na każdym kroku.


Szkolenie HAA jest podzielone na 2 poziomy: podstawowy oraz zaawansowany (guru). Pierwszy poziom pozwala poznać podstawowe zasady obowiązujące podczas kalibracji pomieszczeń odsłuchowych. Poziom II skupia się głównie na wykorzystaniu wiedzy w praktyce. Przez 2 dni analizuje się pomieszczenie odsłuchowe wraz z całym systemem audio.  Od strony praktycznej poznaje się zasady kalibracji i optymalizacji brzmienia.

Szkolenia HAA poza samą edukacją, znacznie większy nacisk kładą na stronę praktyczną. Szkolenie doskonale uzmysławia, jak nawet najlepsza wiedza teoretyczna, lecz nie poparta doświadczeniem i wiedzą praktyczną – nie jest w stanie umożliwić akustykowi prawidłowej konfiguracji, zaprojektowania systemu, czy też samej optymalizacji pomieszczenia odsłuchowego.

Poziom I rozpoczął się od kluczowego stwierdzenia - że system audio to cały łańcuch komponentów, począwszy od źródła, poprzez amplifikację, zestawy głośnikowe i najbardziej krytyczny element – pomieszczenie odsłuchowe. Wszystkie te elementy tworzą „system”. Nie da się mówić o dobrze brzmiącym systemie nagłośnienia, kiedy mamy zaniedbane pomieszczenie. Zaniedbane pomieszczenie to nieprawidłowa lokalizacja zestawów głośnikowych, źle umiejscowiony subwoofer, nieodpowiednie miejsce odsłuchu, elementy wyposażenia pogarszające jakość dźwięku, zbyt duży stosunek powierzchni odbijających do pochłaniających, hałas wewnątrz lub na zewnątrz pomieszczenia i wiele, wiele innych. Wszystkie z wyżej wymienionych elementów sprawiają, że nie będziemy w stanie wydobyć pełni możliwości systemu.



Kolejnym krokiem było wyjaśnienie czym jest SQM (Sound Quality Management). SQM to ciągły proces zarządzania wystrojem wnętrza, procesem konstrukcyjnym i decyzjami instalacyjnymi w kategorii ich wpływu na jakość dźwięku. W przypadku rozpoczęcia prac nad projektem kinowym możemy mówić o całym procesie od części projektowania konstrukcji aż po adaptację akustyczną i pomiary.  SQM kładzie duży nacisk na stworzenie takiego systemu (w rozumieniu tego co napisaliśmy wcześniej), który sprawia że słuchanie jego w długim okresie oraz przy wysokich poziomach głośności nie staje się uciążliwe. Amerykanie mają na to swoje powiedzenie "take away the pain so they can turn up the gain.” Co można sprowadzić do tego, że najpierw musimy wyeliminować wszelkie przeszkody, które uniemożliwiają nam komfortowe słuchanie muzyki, a dopiero potem możemy „dać czadu” pogłaśniając system i ciesząc się wspaniałej jakości dźwiękiem. Głośny dźwięk nie powinien oznaczać męczącego dźwięku! 

HAA wiele lat temu opracowała zestaw kryteriów jakościowych pozwalających na opisanie dźwięku. Jak wiadomo świat miłośników audio opisuje swoje wrażenia związane z odsłuchami na wiele różnych sposobów, używając zwrotów które z jednej strony nie do końca i nie dla wszystkich są zrozumiałe. Ba, często nawet audiofilskie określenia nic nam nie są w stanie przekazać odnośnie jakości dźwięku. Zapewne każdy z nas kiedyś zetknął się z pięknymi, barwnymi i bajkowymi, opisami dźwięku. Stąd też za pomocą 6 kryteriów HAA stara się ocenić jakość dźwięku. Za pomocą tych kryteriów każdy z nas może wyrazić swoją opinię na temat systemu, tak że inna osoba bez problemów powinna odczytać opisywane wrażenia.

Są to:

  • Czystość - zrozumiałe dialogi, wyraźna reprodukcja detali, zrozumienie tekstu piosenki, ciche tło muzyczne;
  • Klarowność  - właściwa lokalizacja dźwięków w obrębie 360 stopni sceny dźwiękowej, zdolność do rozróżnienia odrębnych elementów w ramach pełnej sceny dźwiękowej np. kontrabasisty obok wokalisty;
  • Przestrzenność – zdolność do przedstawienia spójnej sceny dźwiękowej otaczającego słuchacza, płynne przejścia pomiędzy wszystkimi zestawami głośnikowymi;
  • Spójność - prawidłowe oddanie tonów, głęboki zrównoważony bas, realistyczne oddanie dźwięków;
  • Dynamiczność – zdolność do odtworzenia najcichszych i najgłośniejszych fragmentów nagrania;
  • Regularność – wysokiej jakości dźwięk we wszystkich miejscach odsłuchu, równomierność rozłożenia dźwięku w pomieszczeniu, brak złych miejsc odsłuchowych

Do końca kursu podczas jakichkolwiek rozmów dotyczących oceny dźwięku posługiwaliśmy się wyżej wymienionymi kryteriami.

Co ciekawe, nawet przy rozstawieniu przednich zestawów głośnikowych trzeba mieć na uwadze, że ustawiając głośniki w kierunku słuchacza zyskujemy na czystości (dociera do nas dźwięk bezpośredni z ograniczoną ilością odbić), lecz odbywa się to kosztem przestrzenności (odbicia dźwięku i nakładanie się fal w krótkich odstępach czasowych powodują lepsze wrażenia przestrzenności). Ustawiając zestawy w celu osiągniecia lepszej przestrzenności, odbywa się to z kolei kosztem czystości dźwięku. Warto zatem mieć to na uwadze. Sporo czasu poświęciliśmy na dyskusje o testy pierwszych odbić - czy powinnyśmy je za wszelką cenę tłumić?

Równie istotna i niebywale ważna jest wiedza jak zestaw głośnikowy gra w osi głównej, a jak przy odchyleniu od osi. Taka wiedza warunkuje nam, czy powinniśmy użyć materiały pochłaniające przy pierwszych odbiciach, czy też niekoniecznie.


Etap pomiarów bliskiego pola - który jak się okazało jest jednym z ważniejszych podczas kalibracji systemu.

Ciekawe było stwierdzenie, że człowiek bardzo szybko adaptuje się do dźwięku. Jak łatwo przyzwyczaja się do swojego zestawu, nawet w sytuacjach kiedy są wyraźne zniekształcenia, czy też system brzmi po prostu słabo. To podobno stosunkowo typowa sytuacja w której głowa domu jest zachwycona brzmieniem swojego systemu, do czego przekonuje każdego znajomego, podczas gdy tak wcale nie jest. Nieświadomie akceptujemy słabą jakość, ponieważ nasze ego musi znaleźć usprawiedliwienie na poniesione wydatki związane z zakupem sprzętu. Skoro wydaliśmy tyle pieniędzy, to system musi brzmieć dobrze! Z czasem jednak przyzwyczajamy się do tego dźwięku uznając go za właściwy. Co z resztą ma bardzo wiele wspólnego ze światem obrazu. Nasze oczy również bardzo szybko się adaptują. Przykładem tego mogą być prezentacje obrazu wyświetlanego na ekranach telewizorów w dużych halach sklepowych. Zwykle podoba nam się niekoniecznie ten najlepszy obraz. Z czasem się do niego przyzwyczajamy i trudno nam szybko przekonać się do prawidłowego obrazu. Ten zmysł do szybkiej adaptacji ludzkich zmysłów wymusza m.in. aby wszelkie odsłuchy testowe w pierwszym kontakcie z nowym systemem nie trwały dłużej niż po kilka minut.

Oczywiście sporo czasu zostało poświęcone na analizę pomieszczeń, gdyż ono odgrywa kluczową rolę w procesie tworzenia dźwięku. Omawialiśmy sposoby na radzenie sobie z problemami akustycznymi takimi jak Boundary Gain, SBIR, czy też rezonanse własne pomieszczeń. Sprawdzaliśmy na sprzęcie pomiarowym jak zmiana położenia głośników wpływa na odpowiedź impulsową w miejscu odsłuchu. Przy czym co niezwykle ważne, podczas większości pomiarów korzystaliśmy z multipleksera i 4 mikrofonów pomiarowych w celu uśrednienia wyników w miejscu odsłuchu. Zgodnie z zasadami HAA „nie ma złych miejsc”, co oznacza że wszystkie miejsca widzów muszą się charakteryzować wysoką jakością. Nie może być sytuacji, w której widzowie w jednych miejscach mają wyraźnie lepszą jakość dźwięku niż w innych. W warunkach domowych zwykle występują bardzo duże wahania w poziomie natężenia dźwięku w zakresie niskich częstotliwości pomiędzy poszczególnymi miejscami odsłuchu. Nierzadko różnice sięgają kilkunastu decybeli - co przekłada się oczywiście na jakość odbioru. 


Etap badania wpływu ustrojów na charakterystykę dźwięku i czas pogłosu w pomieszczeniu.

W pomieszczeniu kinowym najwięcej problemów sprawiają niskie częstotliwości. Są one nierozerwalnie związane z wymiarami własnymi pomieszczenia. Stąd też prawidłowa lokalizacja subwoofera jest  kluczem do uzyskania dobrej jakości dźwięku. Zwykle umiejscowienie subwoofera w miejscu, gdzie powinien on się znaleźć jest niemożliwe – stąd też przy pomocy techniki wirtualnego subwoofera za pomocą 2 subwooferów jesteśmy w stanie wyeliminować najważniejsze problemy. Potwierdziło to m.in. wcześniejsze badania które zostały przeprowadzone przez specjalistów z grypy Harman(Floyd Toole i Todd Welti). Stwierdzili oni że w warunkach domowych najbardziej równomierne rozłożenie niskich częstotliwości uzyskujemy przy 4 subwooferach, zaś bardzo zbliżone efekty już przy 2 subwooferach.


Etap poszukiwania optymalnego miejsca dla głośnika niskotonowego, zakończony stworzeniem przy pomocy 2 głośników wirtualnego subwoofera.

Co ciekawe i warte odnotowania - Gerry Lemay (jak i wiele znanych osób z branży) nie jest zwolennikiem niektórych systemów poprawy akustyki, pojawiających się w procesorach i amplitunerach. W branży audio za szczególnie dyskusyjny uchodzi system Audyssey, który w opinii wielu osób zbyt agresywnie ingeruje w charakterystykę głośników i w wysokie częstotliwości (które zdaniem wielu fachowców powinny pozostać nietknięte). Podczas szkolenia nauczyliśmy się w oparciu o pomiary zestawów głośnikowych wyliczyć częstotliwości, powyżej których nie powinniśmy ingerować w jego brzmienie. Jak nam się udało dowiedzieć, również wielu producentów głośników sugeruje, aby bardzo rozważnie korzystać z systemów automatycznej korekcji – na pewno warto pokusić się o pomiary, jakie zmiany w charakterystyce taki system wprowadza.


Przez tydzień szkoleń prowadzący przekazał nam całą masę informacji, która wyraźnie nam uświadomiła że konfiguracja systemu nie może być dziełem przypadku. Wszystko co się dzieje w naszym pomieszczeniu ma swoje naukowe podstawy. To pomieszczenie jest często najbardziej niedocenianym elementem, a o który powinniśmy zadbać w pierwszej kolejności. Ono zwykle jest kluczem do sukcesu. Inwestowanie zatem potężnych pieniędzy w okablowanie, czy też akcesoria może przynieść niewielkie efekty w porównaniu ze znacznie mniejszymi nakładami w samo pomieszczenie.
 
Uzyskana podczas szkolenia wiedza zostanie niewątpliwie wykorzystana podczas projektowania kina, opracowania dokumentacji pomieszczeń kinowych, tworzenia optymalnych konfiguracji, dobierania urządzeń oraz oczywiście procesu parametryzacji i kalibracji systemów kinowych.

Jesteśmy po zakupie profesjonalnych urządzeń oraz oprogramowania do pomiarów, analiz i kalibracji pomieszczeń kinowych. Jeśli jesteście Państwo zainteresowani naszymi usługami – prosimy o kontakt.




.: programowanie & grafika: e-technologie.pl
Projekt, instalacja oraz kalibracja systemów audio i video - to obszary naszego działania. Projekt i budowa kina, prywatna / domowa sala kinowa, projekt multiroom - nagłośnienie domu, systemu sterowania - to tylko kilka z naszych propozycji. Wykonujemy adaptacje akustyczne wraz z pomiarami i kalibracją systemów nagłoœśnienia. Bazujemy w oparciu o standardy i procedury obowiązujące profesjonalistów CEDIA, HAA oraz THX. Domowa sala kinowa powinna być przemyœślana pod kątem akustyki, obsługi, posiadać wygodne fotele kinowe oraz obraz zapewniający wrażenia lepsze niż w kinie.